Η Χρησιμότητα των Τηλεπικοινωνιών σε Καταστάσεις Έκτακτης Ανάγκης

2021-01-13

Γράφει ο SY2BRK, Υπεύθυνος Τηλεπικοινωνιών ΟΦΚΑΘ

Οι επικοινωνίες, τον καιρό που ζούμε, παίζουν αδιαμφισβήτητα έναν καθοριστικό ρόλο. Ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας, το περνάμε επικοινωνώντας, είτε μέσω κοινωνικών δικτύων (Facebook/Instagram/Twitter) είτε με τις κλασικές τηλεφωνικές κλήσεις.

Τι συμβαίνει όμως όταν οι τηλεπικοινωνίες ξαφνικά παύουν να λειτουργούν;

Η πιθανότητα να "καταρρεύσουν" οι τηλεπικοινωνίες δεν είναι τόσο μικρή όσο πιστεύουμε. Από ένα απλό και σχετικά συνηθισμένο σενάριο προσωρινής διακοπής ρεύματος στην περιοχή μας, μια βλάβη μετασχηματιστή, ένα blackout ή ακόμα και μια φυσική ή τεχνολογική καταστροφή είναι ικανή να διακόψει κάθε είδους επικοινωνία που έχουμε με τους κοντινούς μας ανθρώπους ή και με τις υπηρεσίες διάσωσης και ανταπόκρισης (Άμεση Δράση, Ασθενοφόρα, Πυροσβεστική, Διασώστες κλπ).

Τι θα συμβεί λοιπόν στην περίπτωση που γίνει κάτι και δεν έχουμε την δυνατότητα να ειδοποιήσουμε;

Επειδή είναι λίγο απίθανο να γνωρίζουμε όλοι από:

  • Μέτρα Ασφαλείας
  • Πυρόσβεση
  • Πρώτες Βοήθειες
  • Τηλεπικοινωνίες

Καλό είναι να έχουμε εναλλακτικές μεθόδους επικοινωνίας, ώστε σε περίπτωση που χρειαστούν, να είμαστε προετοιμασμένοι και να μπορέσουμε να καλέσουμε βοήθεια όπου κι όταν υπάρξει ανάγκη..

Η πιο αξιόπιστη λύση σε μια τέτοια κατάσταση, είναι οι αυτόνομες-ασύρματες επικοινωνίες (κοινώς "ασύρματος").

Τι είναι όμως ο ασύρματος ;

Ο ασύρματος είναι ένας πομποδέκτης, δηλαδή μια συσκευή εκπομπής και λήψης ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Δεν εξαρτάται από παρόχους κινητής τηλεφωνίας, δεν χρειάζεται μονάδες, η χρήση τους - κατά κύριο λόγο είναι πανεύκολη και "πιάνουν" ακόμα και σε σημεία που δεν έχει σήμα ένα κλασικό κινητό τηλέφωνο ή ένα smartphone (όσο και αν κοστίζει αυτό).

Αφού είναι τόσο καλό, γιατί δεν το χρησιμοποιούνε όλοι ;

Για τους παρακάτω λόγους (και όχι μόνο) δεν μπορεί να αντικαταστήσει το κινητό τηλέφωνο:

1) Δεν έχει την ίδια ποιότητα ήχου/επικοινωνίας κι έχει μόνο δυνατότητα εκπομπής και λήψης φωνής (ήχου)

2) Συνήθως απαιτείται οπτική επαφή μεταξύ των 2 πομποδεκτών για να λειτουργήσει σωστά. (Εκτός από τις περιπτώσεις ιονοσφαιρικής διάδοσης)

3) Δεν προσφέρει την ίδια ασφάλεια στην επικοινωνία, όταν μιλάτε, είναι πολύ πιθανό ότι ακούνε και άλλοι στην ίδια συχνότητα.

4) Δεν είναι τόσο "κομψή" σαν συσκευή (σε σχέση με ένα "πολυτελές" smartphone) - ωστόσο, γούστα είναι αυτά.

Ωστόσο, αρκετός κόσμος γύρο μας χρησιμοποιεί ασύρματο πομποδέκτη. μεταξύ άλλων: Σώματα Ασφαλείας , Κρατικοί Φορείς, Ραδιοερασιτέχνες, Εθελοντικές Ομάδες, Ραδιοταξί, Ψαράδες, Ιδιώτες κ.ο.κ..

Η επικοινωνία μέσω ασυρμάτου είναι μια ιδιαίτερη εμπειρία

Πως λειτουργεί ο ασύρματος ;

Με απλά λόγια : Ένας πομποδέκτης ή πιο γνωστός ως ασύρματος, μετατρέπει τον ήχο (φωνή) που ακούει το μικρόφωνο, σε ηλεκτρομαγνητικά κύματα τα οποία «ταξιδεύουν» μέχρι να φτάσουν στην κεραία ενός ή και παραπάνω, άλλων ασυρμάτων, όπου μετατρέπονται και πάλι σε ήχο..

Οι ασύρματοι ανάλογα με τη συχνότητα εκπομπής και λήψης, χωρίζονται σε αρκετές κατηγορίες όπως (HF, VHF, UHF, SHF κλπ).
Οι πιο ευρέως διαδεμομένες είναι οι εξής δύο: η VHF (Very High Frequency) και η UHF (Ultra High Frequency).

Για να έχουμε μια επιτυχημένη επικοινωνία σε αυτές τις συχνότητες (vhf/uhf), βασική προυπόθεση είναι να υπάρχει οπτική επαφή μεταξύ των δύο ή και περισσοτέρων συσκευών. Υπάρχει βέβαια και η δυνατότητα χρήσης αναμεταδοτών/link και αντανάκλασης.

Για να λειτουργήσει σωστά λοιπόν ο ασύρματος, χρειάζεται μονάχα την μπαταρία του (ή κάποιου είδους παροχής τροφοδοσίας), την κεραία του και μια σωστή τοποθεσία για να γίνει η εκπομπή.

Και που θα μου χρησιμεύσει ένας ασύρματος ;

Κάπου εδώ επανερχόμαστε στην αρχή του άρθρου μας. Ο ασύρματος είναι κατά κόρον ένα αυτόνομο σύστημα. Σε απλά ελληνικά, αυτό σημαίνει ότι σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης (πχ σεισμός,πλημμύρα,φωτιά κλπ) και ενώ τα δίκτυα και οι κεραίες των παρόχων είτε θα έχουν υπερφορτωθεί (λόγο αυξημένης κίνησης από τον κόσμο) είτε θα έχουν καταστραφεί, τότε ο ασύρματος θα λειτουργεί χωρίς κανένα πρόβλημα και θα μπορούμε να επικοινωνήσουμε άμεσα με αυτούς που πρέπει (αρμόδιες αρχές για βοήθεια, συγγενείς για να ενημερώσουμε ότι είμαστε καλά κ.ο.κ..).

Δεν είναι τυχαίο που οι κρατικοί φορείς προτιμούν σαν κύριο μέσο της καθημερινής επικοινωνίας τους κάποιον πομποδέκτη. Οι πομποδέκτες προσφέρουν αμεσότητα, αυτονομία, αξιοπιστία.

Εκπέμπουν ραδιενέργεια ;

οχι. Σε καμία περίπτωση ένας πομποδέκτης δεν μπορεί να "εκπέμψει ραδιενέργεια". Εκπέμπουν όμως ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Όπως κάνει και το κινητό που κουβαλάμε πάντα μαζί μας, ή το ρούτερ που εκπέμπει 24/7 στο σπίτι μας κ.ο.κ

Η αμέσως επόμενη ερώτηση είναι εάν είναι επικίνδυνο. Εδώ δεν υπάρχει σαφής απάντηση. Θα εξηγήσουμε όμως συνοπτικά και θα κληθείτε να βγάλετε το δικό σας συμπέρασμα. Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία χωρίζεται σε 2 κατηγορίες, την ιονίζουσα (ακτινογραφίες κλπ) και την μη-ιονίζουσα (τηλεόραση κλπ).

Στην δική μας περίπτωση, ο πομποδέκτης λειτουργεί στην μη-ιονίζουσα ζώνη. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί ότι η μη-ιονίζουσα ακτινοβολία δημιουργεί βραχυπρόθεσμα επιπλοκές στην υγεία. Ωστόσο πραγματοποιούνται συνεχώς νέες έρευνες και προκύπτουν νέα ιατρικά δεδομένα.

Αν σκεφτούμε όμως ότι το κινητό και το ρούτερ εκπέμπει 24 ώρες το 24ωρο ενώ ο ασύρματος θα εκπέμψει μόνο με το πάτημα του κουμπιού και μόνο την στιγμή που θα τον χρειαστούμε, τότε νομίζω ότι η απάντηση είναι ξεκάθαρη.

Χρειάζεται άδεια ;

Ναι και όχι. Ορισμένοι επαγγελματικοί ασύρματοι (πχ VHF) απαιτούν την έκδοση άδειας ραδιοερασιτέχνη που δίνεται έπειτα από γραπτές εξετάσεις στο υπουργείο μεταφορών και επικοινωνιών. Η κατοχή και χρήση πομποδεκτών vhf/uhf/hf κλπ χωρίς την απαραίτητη άδεια, θεωρείται αδίκημα και διώκεται απο το νόμο. Προτιμήστε τον κατάλληλο ασύρματο ανάλογα με τις ανάγκες σας και τον σκοπό χρήσης του. Ενημερωθείτε πριν αγοράσετε.

Υπάρχουν όμως και ασύρματοι πομποδέκτες που δεν χρειάζονται καμία απολύτως άδεια για την κατοχή & χρήση τους !

  • PMR446 (ή αλλιώς walkie talkie): μπορείτε να τους προμηθευτείτε ακόμα και σε κάποια σουπερμάρκετ. Τα pmr εκπέμπουν στην μπάντα των UHF στο εύρος των 446mhz και έχουν ισχύ εκπομπής 0,5 watt. Δεν χρειάζονται καμία άδεια για κατοχή και χρήση. Είναι φθηνά σαν συσκευές (20-50 ευρώ το ζευγάρι).
  • CB: Τα γνωστά σε όλους cb. Εκπέμπουν στο εύρος των 27mhz με ισχύ έως 4watt. Εδώ και λίγο καιρό έχουν "νομιμοποιηθεί" και έχει πάψει να χρειάζεται οποιαδήποτε τύπου άδεια για την κατοχή και χρήση τους (μπορείτε να βρείτε και το ανάλογο ΦΕΚ εκτυπωμένο, οπότε να το έχετε μαζί σας σε περίπτωση ελέγχου). Κοστίζουν λίγο παραπάνω σαν συσκευές (60-130 ευρώ).

Συγκριτικά με τα pmr, τα cb προσφέρουν μεγαλύτερη εμβέλεια, αλλά χρειάζονται πολύ μεγαλύτερη κεραία (λόγο διαφοράς στο μήκος κύματος) και συνήθως προτείνονται για εγκατάσταση στο αυτοκίνητο, ενώ τα pmr είναι κατά κύριο λόγο φορητές συσκευές)

Πως και πότε θα καλέσω βοήθεια στον ασύρματο εάν υπάρξει σοβαρή ανάγκη ;

Σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης όπου η τηλεφωνική επικοινωνία είναι δυσχερείς ή/και αδύνατη, θα έχετε τη δυνατότητα να καλέσετε σε βοήθεια μέσω ασυρμάτου.

Μπορείτε εύκολα να βρείτε κάποιο κανάλι που υπάρχουν άλλοι άνθρωποι σε ακρόαση εκείνη την στιγμή και να ενημερώσετε για το πρόβλημα που αντιμετωπίζετε και τι ακριβώς ζητάτε.

Το διεθνές πρωτόκολλο για επείγουσα κλήση κινδύνου ορίζεται ως εξής:

  • Λέμε 3 φορές Mayday Mayday Mayday..
  • Αναφέρουμε την ακριβή τοποθεσία που βρισκόμαστε (εάν είναι δυνατόν και με συντεταγμένες).
  • Περιγράφουμε το πρόβλημα που έχουμε και τι είδους βοήθεια χρειαζόμαστε.
  • Περιμένουμε περίπου μισό λεπτό για να λάβουμε απάντηση στην κλήση μας και εάν δεν λάβουμε, επαναλαμβάνουμε την διαδικασία, στην ίδια ή δοκιμάζουμε σε άλλο κανάλι/συχνότητα.
Η άσκοπη χρήση του σήματος κινδύνου και κινητοποίηση των αρχών, τιμωρείται από το νόμο

Με βάση όλα τα παραπάνω, θα μπορούσαμε να προτείνουμε χωρίς κανέναν ενδοιασμό, την αγορά κάποιου ασυρμάτου (κατά προτίμηση που να μην χρειάζεται άδεια) ώστε στην περίπτωση που χρειαστεί να ειδοποιήσετε για βοήθεια, να έχετε την δυνατότητα.

Εάν θέλετε να εκπαιδευτείτε στην ορθή χρήση ασυρμάτου και την υποστήριξη των επικοινωνιών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, μπορείτε να γίνετε μέλος στον ΟΦΚΑΘ και να λύσετε όλες σας τις απορίες κατά την διάρκεια της εκπαίδευσης. Θα χαρούμε να σας γνωρίσουμε και να σας βοηθήσουμε !

  • Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον ραδιοερασιτεχνισμό και τις εξετάσεις του υπουργείου μπορείτε να απευθυνθείτε σε εμάς, στον πλησιέστερο ραδιοερασιτεχνικό σύλλογο της περιοχής σας ή στο υπουργείο μεταφορών & επικοινωνιών.